Steeds meer kinderen en jongeren hebben overgewicht of obesitas. Dat vergroot niet alleen de kans op gezondheidsproblemen, maar heeft vaak ook invloed op hun dagelijks leven, zelfvertrouwen en welzijn. Tegelijkertijd blijkt dat een gezonde leefstijl niet alleen draait om voeding en beweging. Achter overgewicht gaan meestal andere vraagstukken schuil, zoals stress, financiële problemen, zorgen binnen het gezin of sociale problemen op school.

Juist daarom wordt in steeds meer gemeenten gewerkt met een integrale ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas. Binnen die aanpak vervult de centrale zorgverlener een sleutelrol. Deze professional is het vaste aanspreekpunt voor het kind en het gezin, brengt de situatie breed in kaart en helpt de juiste ondersteuning te organiseren.

Sinds 1 maart 2026 wordt de inzet van jeugd- en gezinsprofessionals die werkzaam zijn als centrale zorgverlener of kinderleefstijlcoach vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet, mits zij voldoen aan aangescherpte landelijke kwaliteitseisen. Een van die eisen is registratie in een erkend kwaliteitsregister. Jeugd- en gezinsprofessionals kunnen hiervoor terecht bij de BPSW.

Maar hoe ziet het werk van een centrale zorgverlener er in de praktijk uit? En wat maakt deze rol interessant voor jeugd- en gezinsprofessionals? We spraken met Amber Cuenen, jeugd- en gezinswerker bij Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg, en Janneke Peeters, gezinsbehandelaar bij Boei Limburg. Beiden zijn actief als centrale zorgverlener binnen Keigezond Limburg, een regionale aanpak voor kinderen en jongeren met overgewicht en obesitas.

Voor Janneke Peeters sluit de rol van centrale zorgverlener goed aan bij haar ervaring als gezinsbehandelaar binnen de basis-ggz.

“De gemeente Venlo zocht voor deze rol iemand die breed kijkt,” vertelt zij. “Natuurlijk is het medische stuk belangrijk als het gaat om overgewicht of obesitas. Maar de aanpak bestaat uit veel meer dan wegen, meten en voedingsadvies geven. Er is vaak een bredere blik nodig.”

Janneke is inmiddels zo’n twee jaar actief als centrale zorgverlener. Om zich goed voor te bereiden volgde zij beide erkende opleidingen voor centrale zorgverlener.

“Destijds was er nog weinig duidelijkheid over welke opleiding het meest passend was. Daarom heb ik ze allebei gedaan. Veel onderdelen komen overeen, maar ze vullen elkaar ook aan. Uiteindelijk denk ik dat één van beide opleidingen prima voorbereidt op deze rol.”

Ook Amber Cuenen raakte via het project Keigezond betrokken bij de rol van centrale zorgverlener.

“Ik werk vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg en vervul de rol van centrale zorgverlener samen met een jeugdverpleegkundige van de GGD. Die samenwerking is heel waardevol, omdat we ieder vanuit een andere expertise naar gezinnen kijken.”

Waar andere professionals gericht kijken naar bijvoorbeeld leefstijl of medische factoren, onderzoekt de centrale zorgverlener de volledige context van het gezin.

“Vanuit mijn achtergrond kijk ik naar veel meer dan alleen gewicht,” zegt Janneke. “Hoe gaat het thuis? Hoe verloopt de relatie tussen ouders en kinderen? Is er stress? Zijn er zorgen rondom wonen of financiën? Dat zijn allemaal factoren die invloed kunnen hebben op het overgewicht.”

Die brede blik maakt volgens haar vaak het verschil.

Ze vertelt over een gezin waarin het overgewicht van een kind een terugkerende bron van spanning was geworden. Vooral de vader richtte zich sterk op het eetgedrag van het kind.

“Alles draaide inmiddels om eten. Samen hebben we gekeken waar de frustratie, onmacht en zorgen van de ouders vandaan kwamen. Vervolgens hebben we onderzocht hoe zij hierover op een andere manier met hun kind konden communiceren. Dat bleek uiteindelijk effectiever dan steeds benoemen wat er niet goed ging.”

Hoewel de centrale zorgverlener officieel vooral een coördinerende rol heeft, merkte Janneke dat soms juist haar ervaring als gezinsbehandelaar helpend was.

“De bedoeling is eigenlijk dat je de juiste professionals betrekt rondom het gezin. Maar soms zie je iets waarvan je denkt: hier kunnen we nu al een belangrijke stap zetten.”

Ook Amber ziet veel overeenkomsten tussen haar werk als jeugd- en gezinswerker en haar rol als centrale zorgverlener.

“Als jeugd- en gezinswerker ben ik gewend om breed te kijken naar de situatie van een gezin. Die werkwijze neem ik ook mee in deze rol. Samen onderzoeken we waar de hulpvragen liggen en wat ervoor nodig is om een kind weer lekker in zijn vel te laten zitten.”

Volgens Amber vormt juist dat vaak de ingang. “Natuurlijk werken we uiteindelijk toe naar een gezond gewicht. Maar we beginnen meestal ergens anders. Hoe gaat het op school? Zijn er financiële zorgen? Hoe zijn de onderlinge relaties? Wat speelt er thuis? Vanuit die vragen ontstaan doelen die voor het gezin zelf belangrijk zijn.”

Vervolgens wordt gekeken welke ondersteuning daarbij past. Dat verschilt per gezin.

“Soms is een diëtist nodig, soms een kinderfysiotherapeut, een ergotherapeut of specialistische jeugdhulp. Het is altijd maatwerk. Geen enkel gezin is hetzelfde.”

Een belangrijk onderdeel van de rol is het verbinden van professionals rondom een gezin. Volgens Amber is de samenwerking met kinderleefstijlcoaches daarbij essentieel.

“Wij nemen uitgebreid de tijd voor een warme overdracht. Vaak maken we samen met het gezin en de kinderleefstijlcoach een plan. Dat kost aan de voorkant wat extra tijd, maar levert uiteindelijk veel op, omdat iedereen vanuit hetzelfde vertrekpunt werkt.”

Ook vullen verschillende disciplines elkaar aan.

“Een jeugdverpleegkundige brengt veel kennis mee over het somatische en medische stuk. Ik kijk meer naar wat er achter gedrag schuilgaat en hoe motivatie en verandering kunnen ontstaan. Juist die combinatie werkt heel goed.”

De centrale zorgverlener blijft gedurende het hele traject betrokken. Nadat andere professionals met het gezin hebben gewerkt, komt het gezin terug bij de centrale zorgverlener. “We kijken dan samen wat er is geleerd en hoe het gezin dat kan vasthouden. Hoe kunnen we terugval zoveel mogelijk voorkomen?”

In de publieke beeldvorming wordt overgewicht soms nog gezien als een kwestie van ongezonde keuzes. De praktijk die Amber en Janneke dagelijks zien, is veel complexer.

“Ik kom eigenlijk altijd meerdere factoren tegen die met elkaar samenhangen,” zegt Amber. “Dat kunnen financiële problemen zijn, pestgedrag op school, spanningen thuis of heel praktische zaken zoals welke boodschappen er in huis komen. Het helpt om daar oog voor te hebben en samen te bepalen waar je als eerste aan gaat werken.”

Janneke herkent dat beeld.

“Er is geen gemene deler. We zien gezinnen uit allerlei sociale groepen en met heel verschillende achtergronden. De enige overeenkomst is dat er sprake is van overgewicht of obesitas. En dat dat probleem nooit op zichzelf staat.”

Juist dat brede perspectief maakt de functie van centrale zorgverlener interessant voor jeugd- en gezinsprofessionals. De rol sluit nauw aan bij de kern van het sociaal werk: kijken naar de mens binnen zijn omgeving, uitgaan van eigen regie en samenwerken met het netwerk rondom een gezin.

Als centrale zorgverlener draag je bij aan de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen door medische en sociale factoren met elkaar te verbinden. Daarmee help je niet alleen kinderen bij gewichtsverlies, maar draag je bij aan de kwaliteit van leven van het hele gezin.